EMDR

 

EMDR

Bir Terapi Yaklaşımı Olarak EMDR

EMDR terapisi, 1987 yılında Dr. Francine Shapiro tarafından, göz hareketlerinin rahatsız edici düşencelerin şiddetini azaltabildiğinin bir tesadüf eseri fark edilmesi ile geliştirilmiştir. EMDR’ın bilimsel olarak etkinliğinin gösterildiği ilk kontrollü tedavi çalışmasına ait veriler ise 1989 yılında yayınlanmıştır (Journal of Traumatic Stress). Türkçe karşılığı Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden-İşleme olan EMDR, günümüzde yaygın olarak kullanılan bir terapi yaklaşımıdır.

EMDR teorisinin temelini Adaptif Bilgi İşleme (ABİ) modeli oluşturur (Shapiro,  2001). ABİ Modeline göre beyin, fizyolojik temelli bir sistemle, her yeni deneyim aracılığı ile kendisine ulaşan bilgiyi işler ve işlevsel hale getirir. Duygu, düşünce, duyum, imge, ses, koku gibi bilgiler işlenip ilişkili anı ağlarına bağlanarak bütünleşir (emdr-tr.org). Böylece o deneyimle ilgili öğrenme gerçekleşir. Edindiğimiz bilgiler bağlantılı olan düşünce, duygu ve duyumların yer aldığı hafıza ağlarında depolanır. Yoğun travma durumlarında ise fizyolojik tepki adaptif bilgi işlemini tahrip eder. Travmatik anı duruma özel şekilde kodlanır ve işleme alınamaz. O an algılandığı şekilde, resim, duygu, duyum olarak, depolanır ve artan fonksiyonel olmayan tepkilere yol açar. Travmadan zarar gören bireyler; kabuslar, anı yeniden yaşama deneyimleri, yeni korkular ve kaçınma stratejileri geliştirebilirler (Morris-Smith & Silvestre, 2013).

Kişinin hayatında yıkıcı etkileri olan afetler, savaş, büyük kazalar, aile- içi şiddete maruz kalma gibi büyük olayların yanı sıra aile, iş, okul gibi alanlardaki olumsuz yaşantılar, ihmal, reddedilme ya da başarısızlık gibi günlük hayattaki zorluklar da işlenememiş anılar arasında olabilirler. EMDR bu tip anıların işlenmesini sağlayan bir terapi yaklaşımı olduğundan beynin orijinal anı yaşandığında yapamadığı işlemlemeyi yapar. Kişi kilitli kalmış anıları ile şimdiki anıları arasındaki ilişkiyi kurduğunda, öğrenme sağlanır ve bilgi artık adaptif bir şekilde depolanabilir hale gelir. Danışan artık eski anılarından rahatsız olmaz bu anıya yeni  bir perspektiften bakmaya başlar (emdr-tr.org). Bu sistem normal çalıştığında ruh sağlığını ve insan gelişimini öğrenme yoluyla desteklediği için adaptif, uyumlu bir mekanizma olarak kabul edilir.

EMDR terapisinde 8 aşamalı bir protokol uygulanır. Protokolde aynı zamanda geçmiş, şimdi ve gelecek şeklinde üç aşamalı bir süreç çalışılır. Protokolde sırasıyla Tarihçe, Hazırlık, Değerlendirme, Duyarsızlaştırma, Yerleştirme, Beden Tarama, Tamamlama, Yeniden Değerlendirme aşamaları yer alır (emdr- europe.org). Hedef, geçmişte yaşanan anıların yeniden işlenerek duyarsızlaşmanın sağlanması, bugünkü semptomların tedavisi, danışanın gelecekte karşılaşacağı benzer sorunlar karşısında, kazandığı olumlu inanç ve duyguların geliştirdiği yeni bakış açısının yönlendirdiği davranışları gösterebilmesidir (emdr-tr.org).

EMDR terapisi ile  yetişkinlerle çalışırken yukarıda bahsedilen standart protokol uygulanırken, çocuk ve ergenlerle çocukların gelişimsel düzeylerine uygun olarak anıları işlemelerine yardımcı olmak için çocukların anlatmak istediklerini resimlerle ifade ettikleri farklı bir protokol uygulanır.

EMDR’ın Kullanım Alanları

EMDR alanında  yapılan uygulama ve araştırmalar arttıkça ve etkinliği kanıtlandıkça, EMDR’ın kullanım alanı oldukça genişlemiştir. EMDR Derneği Türkiye web sayfasında, klinik uygulama alanları şu şekilde sıralanmıştır:

  • Kişilik Bozuklukları
  • Kaygı Bozuklukları
  • Depresyon
  • Komplike Yas
  • Disosiyasyon
  • Rahatsız Edici Anılar
  • Fobiler
  • Ağrı Rahatsızlıkları
  • Yeme Bozuklukları
  • Performans Kaygısı
  • Stres Kontrolü
  • Bağımlılıklar
  • Cinsel ve/veya Fiziksel Taciz
  • Beden Algısı Bozuklukları
  • Cinsel İşlev Bozuklukları
  • Davranım Bozuklukları ve Özgüven Sorunları
  • Migren ve Fantom Ağrı
  • Kompleks Travma

 

EMDR terapisi hakkında daha detaylı bilgi sahibi olmak için aşağıdaki linkler incelenebilir. EMDR Avrupa onaylı Yetişkin ve Çocuk& Ergen EMDR terapistlerinin listesine ise yine aşağıda linki paylaşılan EMDR Türkiye Dernek websitesinden erişilebilir.

 

KAYNAKLAR:

EMDR Eğitimi Manueli / 1. Düzey, EMDR Institute.Inc,revised 2005(DBE).

Morris-Smith, J. & Silvestre, M. (2013), EMDR for the Next Generation: Healing Children and Families, 2nd Edition, Academic Publishing International Limted, Reading, 2014.

Shapiro, F., Eye Movement Desensitization and Reprocessing: Basic Principles, Protocols and Procedures, 2nd Edition, Guilford Press, Newyork, 2001.

https://emdr-europe.org

http://www.emdr-tr.org

 

 

 

Benal Alkanlar

Benal Alkanlar                                     ...